Na podpis Prezydenta RP czeka aktualnie nowelizacja ustawy zakładająca całkowity zakaz spożywania alkoholu w miejscach publicznych. Poselski projekt ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, złożony na ręce Marszałka Sejmu w październiku 2017 r., zakłada ponadto możliwość ograniczenia sprzedaży napojów alkoholowych w godzinach od 22:00 do 6:00 przez władze samorządowe, ograniczenie liczby punktów sprzedaży alkoholu i inne restrykcje.

Wbrew powszechnej opinii, obecnie dozwolone jest spożywanie alkoholu w miejscach publicznych. Zakazane jest jednak jego spożywanie w miejscach wyraźnie wymienionych w ustawie, czyli na ulicach, placach i w parkach, placówkach oświatowych, zakładach pracy, czy domach studenckich. Władze gminne mogą ustanowić także inne miejsca, w których zakazane jest picie napojów alkoholowych. Za picie alkoholu lub choćby tylko za usiłowanie spożycia w wymienionych wyżej miejscach grozi nam grzywna.

Istnieje jednak spory wachlarz miejsc, których zakaz nie obejmuje. I nie są to tylko puby czy prywatne mieszkania. W wielu miejscowościach istnieją przestrzenie, gdzie kulturalne spożywanie alkoholu nie jest zabronione. Są to różnego rodzaju pola biwakowe, tereny leśne, a także okolice zbiorników wodnych. Czasami takie miejsca znaleźć można nawet w centralnych częściach miast – cieszą się one dużą popularnością, zwłaszcza w okresie letnim, dając możliwość legalnego spożycia alkoholu na świeżym powietrzu.

Izba Karna Sądu Najwyższego, w głośnej sprawie warszawiaka – Marka Tatały, w orzeczeniu o sygn. I KZP 14/16 uznała, że „osoba spożywająca alkohol w miejscu publicznym musi mieć, ze względu na grożącą jej odpowiedzialność karną, świadomość tego, czy jest to dozwolone, czy też nie, zatem katalog miejsc wskazanych w art. 14 ust. 1-5 ustawy (…) należy zakreślić ściśle”. Sąd Najwyższy stwierdził wówczas także, że bulwarów wiślanych (gdzie Tatała spożywał piwo) nie można nazwać ulicą w świetle interpretacji ustawy, więc nie obowiązuje tam zakaz spożywania alkoholu. Orzeczenie uniewinniające Tatałę zaowocowało sporym entuzjazmem społeczeństwa i upewniło, nie tylko mieszkańców Warszawy, że za spożywanie alkoholu w takich miejscach, jak bulwary wiślane, nie można dostać mandatu.

Jednak już niedługo wejdą w życie przepisy ustawy bezwzględnie zakazujące spożywania alkoholu w miejscach publicznych, ucinając tym samym powyższe problemy interpretacyjne. Wraz z wejściem w życie ustawy nowelizującej, prawdopodobnie wyłoni się jednak kolejny problem interpretacyjny – czym owo „miejsce publiczne” jest? Idąc za orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego „miejscem publicznym są: ulica, plac, park, sklep czy obiekt użyteczności publicznej (dworzec, urząd)”, czy też „miejsce dostępne dla nieograniczonego kręgu podmiotów, chociażby w chwili zachowania sprawcy nikt poza nim samym tam się nie znajdował”. Podsumowując, za miejsce publiczne można uznać zatem niemalże każde miejsce, do którego ludzie mają swobodny dostęp. Zakaz spożywania alkoholu rozciągnie się więc na wszelkiego rodzaju polany, miejsca ognisk, czy plaże nad stawami, rzekami i innymi zbiornikami wodnymi. Zakaz obejmie także wspomniane bulwary wiślane, czy inne miejsca, w których dotychczas spożywanie alkoholu nie wiązało się z interwencją Policji i „wlepieniem” mandatów.

W tym momencie wiele osób zastanawia się pewnie, gdzie spożywanie trunków od dnia wejścia w życie nowych przepisów będzie legalne… Nie można przewidzieć, jaką linię orzeczniczą przyjmą polskie sądy, jednak z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że ustawa nowelizująca ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi to koniec picia „pod chmurką”. Legalnie spożywać alkohol będzie można jedynie w miejscach niebędących miejscami publicznymi (np. we własnym mieszkaniu, ogródku, na działce), w miejscach do tego przeznaczonych (czyli np. w barze, restauracji) oraz w miejscach, w których władza samorządowa wprowadzi odstępstwo od ustawowego zakazu.

Pełny tekst ustawy aktualnie dostępny jest na stronie Sejmu RP w zakładce „Przebieg procesu legislacyjnego” pod numerem druku 1988, 1988-A
(http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=BFA45F3EE0B5D35EC12581D2003C8216)

Autor: Mateusz Marchewka