Często zdarza się, że w przypadku kontroli drogowej nie wiemy jak się zachować. Jest to zazwyczaj wynikiem stresu, który towarzyszy takiej kontroli, a także nieznajomości naszych obowiązków i uprawnień.
Podstawę prawną do przeprowadzenia kontroli drogowej stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – prawo o ruchu drogowym. Miejsce, w którym odbędzie się kontrola drogowa wybierane jest przez funkcjonariusza. Jednak musi on mieć na uwadze bezpieczeństwo kontrolującego, jak i kontrolowanego.
Najszersze uprawnienia do kontroli drogowej posiada oczywiście policja. Zgodnie z przywołaną ustawą o ruchu drogowym, do uprawnień policjanta względem kierowcy należą między innymi: prawo do wylegitymowania kierowcy i wydawania mu wiążących poleceń co do sposobu korzystania z drogi lub używania pojazdu; prawo do sprawdzenia dokumentów, jakie są wymagane podczas prowadzenia określonego pojazdu; policjant może ponadto zażądać dokumentu potwierdzającego prawo do używania pojazdu, jeżeli pojazd ten nie jest zarejestrowany na nazwisko osoby nim kierującej; policjant ma także prawo występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do wiedzy i umiejętności kierowcy (szerzej o tym w jednym z poprzednich artykułów na stronie Kancelarii).
Osobny akapit warto poświęcić uprawnieniom funkcjonariuszy policji dotyczącym kontroli trzeźwości w aspekcie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Oczywiście policjant może zażądać tego, by kierujący pojazdem wobec którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w czasie prowadzenia pojazdu „jechał na podwójnym gazie” poddał się stosownemu badaniu. Stosunkowo od niedawna, bo od 1 czerwca 2017r. policjant może przebadać kierowcę bez uzasadnionego podejrzenia wobec niego.
Kierowca w czasie kontroli ma również szereg obowiązków, o których jednak często zapomina. Wynikają one z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego. Uczestnik ruchu jest obowiązany stosować się do poleceń i sygnałów oraz wskazówek wydawanych przez kontrolującego. W przypadku podania przez kontrolującego sygnału do zatrzymania pojazdu kierujący tym pojazdem jest obowiązany: zatrzymać pojazd; trzymać ręce na kierownicy; na polecenie kontrolującego: wyłączyć silnik pojazdu, włączyć światła awaryjne. Co ciekawe, kierujący pojazdem lub pasażer pojazdu mogą wysiadać z kontrolowanego pojazdu wyłącznie za zezwoleniem kontrolującego.
W parze z obowiązkami, idą również uprawnienia kierowcy wobec funkcjonariusza. Wśród najważniejszych należy wskazać to, iż: w przypadku badania alkomatem mamy prawo zażądać świadectwo legalizacji alkomatu, a w przypadku pomiaru prędkości mamy prawo zażądać świadectwo legalizacji urządzenia pomiarowego. W przypadku kontroli prędkości urządzeniem ISKRA-1, szczególnie należy zastanowić się nad przyjęciem mandatu. Urządzenie to jak się wydaje nie spełnia wymogów ustawowych dot. kontroli prędkości (brak prawidłowej legalizacji). Sądy coraz częściej uniewinniają kierowców skontrolowanych tym urządzeniem. Z kolei na pytanie, czy mamy prawo odmówić badania alkomatem, należy odpowiedzieć twierdząco – tak mamy do tego prawo, ale w takim przypadku policjant zabierze nas na przymusowe badanie krwi.
Większość z nas zdaje sobie sprawę z tego, że ma prawo do odmówienie przyjęcie mandatu. W praktyce jednak niewiele osób korzysta z takie opcji. Przeważnie zdajemy sobie sprawę, że faktycznie popełniliśmy wykroczenie. Natomiast jeśli mamy wątpliwości do co zasadności nałożonego na nas mandatu, to możemy z takiego prawa skorzystać.