Czy można ubezwłasnowolnić uzależnionego członka rodziny.

Polskie prawo przewiduje dwa rodzaje ubezwłasnowolnień: całkowite i częściowe.

Ubezwłasnowolnienie całkowite skutkuje odebraniem zdolności do czynności prawnych oraz ustanowieniem opiekuna, chyba że osoba pozostaje pod władzą rodzicielską. Ubezwłasnowolnić całkowicie można już osobę, która ukończyła trzynasty rok życia i wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innych zaburzeń, w szczególności pijaństwa i narkomanii, nie jest w stanie pokierować swym postępowaniem.

Ubezwłasnowolnienie częściowe skutkuje ograniczeniem zdolności do czynności prawnych oraz ustanowieniem kurateli w celu pomocy do prowadzenia spraw osoby ubezwłasnowolnionej. Można ubezwłasnowolnić częściowo tylko osobę pełnoletnią, która w skutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa i narkomanii, nie potrafi samodzielnie pokierować swoim postępowaniem i potrzebuje pomocy, ale jej stan nie spełnia przesłanek ubezwłasnowolnienia całkowitego.

Brak zdolności do czynności prawnych przy ubezwłasnowolnieniu całkowitym oznacza, że dokonywane czynności prawne przez ubezwłasnowolnioną osobę są nieważne. Nie może ona zaciągać zobowiązań finansowych takich jak kredyty, sprzedawać rzeczy ze swojego majątku czy dokonywać darowizn w sposób znaczący obciążających swój majątek. Ograniczona zdolność do czynności prawnych przy ubezwłasnowolnieniu częściowym oznacza, że dokonywane zobowiązania czy rozporządzenia majątkiem wymagają zgody przedstawiciela ustawowego osoby ubezwłasnowolnionej. Jeśli osoba ubezwłasnowolniona częściowo dokona czynności prawnej bez zgody swojego przedstawiciela, to ważność zawartej umowy zależy od potwierdzenia jej przez przedstawiciela. Jeśli jest to czynność jednostronna na przykład sporządzenie testamentu, testament będzie nieważny. Czynności dwustronne mogą zostać potwierdzone w późniejszym czasie. W przypadku bieżących spraw życia codziennego, tak jak w ubezwłasnowolnieniu całkowitym, czynności są ważne z chwilą ich wykonania.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie musi być złożony w dobrej wierze, dla dobra osoby dotkniętej chorobą przez:
– małżonka
– krewnych w linii prostej ( dziadków, rodziców, dzieci, wnuków) oraz rodzeństwo,
– jego przedstawiciela ustawowego.

Sądem, który rozpatruje sprawy o ubezwłasnowolnienie, jest właściwy sąd okręgowy miejsca zamieszkania (lub w braku miejsca zamieszkania- sąd miejsca pobytu) osoby, której wniosek dotyczy.

Orzeczenie ubezwłasnowolnienia wymaga przeprowadzenia rozprawy, na której powinno się ustalić stan zdrowia (na podstawie opinii biegłego oraz oceny stanu zdrowia psychicznego), sytuację osobistą, zawodową i majątkową, której wniosek dotyczy, rodzaj spraw wymagających prowadzenia przez tę osobę oraz sposób zaspokajania jej potrzeb życiowych. Po ustaniu przyczyny ubezwłasnowolnienia sąd uchyli swoje postanowienie, a w razie poprawy lub pogorszenia stanu psychicznego osoby ubezwłasnowolnionej sąd może zmienić rodzaj ubezwłasnowolnienia na odpowiednio częściowe lub całkowite.

Autor: Kinga Kaszper
Photo: pixabay.com